Kiedy po porodzie warto zgłosić się do psychologa? Sygnały, że potrzebujesz wsparcia

Narodziny dziecka mogą przynieść radość, ale jednocześnie całkowicie zmienić dotychczasowy rytm życia. Niewyspanie, odpowiedzialność za noworodka, regeneracja organizmu po ciąży i porodzie, zmiany hormonalne oraz presja związana z nową rolą sprawiają, że pierwsze tygodnie macierzyństwa bywają bardzo wymagające. Trudniejsze emocje w tym okresie nie muszą oznaczać choroby. Nie oznacza to jednak, że każdy smutek, lęk czy poczucie przytłoczenia trzeba przeczekać.

Rozmowa z psychologiem może być pomocna zarówno wtedy, gdy pojawiają się objawy depresji poporodowej, jak i wtedy, gdy po prostu czujesz, że sytuacja zaczyna Cię przerastać.

Baby blues czy coś poważniejszego?

W pierwszych dniach po porodzie częste są płaczliwość, drażliwość, rozchwianie emocjonalne, zmęczenie czy zwiększona wrażliwość. Taki stan określa się jako baby blues. Zazwyczaj pojawia się niedługo po porodzie i stopniowo ustępuje w ciągu około dwóch tygodni. Jeżeli trudności utrzymują się dłużej, nasilają się albo rozpoczynają dopiero w kolejnych tygodniach lub miesiącach, warto przyjrzeć się im dokładniej. Depresja poporodowa może bowiem pojawić się również później, w pierwszym roku po narodzinach dziecka.

Nie trzeba przy tym samodzielnie ustalać, czy to „już depresja”. Jeśli coś w Twoim samopoczuciu budzi niepokój lub wyraźnie utrudnia codzienne funkcjonowanie, jest to wystarczający powód, aby porozmawiać ze specjalistą.

Smutek i przygnębienie, które nie mijają

Jednym z sygnałów, na które warto zwrócić uwagę, jest utrzymujący się obniżony nastrój. Możesz często płakać, mieć poczucie pustki albo zauważyć, że rzeczy, które wcześniej dawały Ci przyjemność, przestały cieszyć.

Do objawów depresji należą m.in. utrzymujący się smutek oraz utrata zainteresowania czy przyjemności z aktywności, które wcześniej były ważne.

Po porodzie łatwo wytłumaczyć takie samopoczucie zmęczeniem. Jeśli jednak kolejne dni nie przynoszą poprawy albo masz wrażenie, że jest coraz trudniej, nie warto ignorować tego sygnału.

Ciągły lęk i zamartwianie się o dziecko

Nowi rodzice naturalnie martwią się o zdrowie i bezpieczeństwo dziecka. Problem może pojawić się wtedy, gdy lęk zaczyna zajmować większość dnia i trudno go zatrzymać.

Możesz wielokrotnie sprawdzać, czy dziecko oddycha, bać się zostać z nim sama, stale przewidywać najgorsze scenariusze albo mieć poczucie, że na pewno wydarzy się coś złego. Depresji i innym trudnościom psychicznym w okresie okołoporodowym mogą towarzyszyć również silny niepokój i objawy lękowe.

W takiej sytuacji konsultacja psychologiczna może pomóc ocenić, skąd bierze się napięcie i jak sobie z nim radzić.

Poczucie winy i przekonanie, że jesteś „złą matką”

„Inne kobiety sobie radzą”, „powinnam być szczęśliwa”, „nie nadaję się do tego” – podobne myśli mogą bardzo mocno obciążać psychicznie.

Media społecznościowe i wyidealizowany obraz macierzyństwa dodatkowo wzmacniają przekonanie, że po porodzie kobieta powinna niemal automatycznie czuć szczęście i silną więź z dzieckiem. Tymczasem rzeczywistość może wyglądać zupełnie inaczej.

Uporczywe poczucie winy, beznadziei, obwinianie siebie czy przekonanie, że nie poradzisz sobie z opieką nad dzieckiem mogą należeć do objawów problemów depresyjnych w okresie ciąży i po porodzie.

Trudno Ci poczuć więź z dzieckiem

Nie każda matka doświadcza natychmiastowej, bardzo silnej więzi z dzieckiem. Relacja może rozwijać się stopniowo i samo to nie powinno być powodem do poczucia winy.

Warto jednak poszukać wsparcia, jeśli przez dłuższy czas czujesz wobec dziecka przede wszystkim obojętność, niechęć lub silny lęk, kontakt z nim jest dla Ciebie źródłem ogromnego napięcia albo masz poczucie całkowitego emocjonalnego odcięcia.

Psycholog może stworzyć przestrzeń, w której można powiedzieć o takich uczuciach bez konieczności udawania, że macierzyństwo wygląda dokładnie tak, jak sobie wcześniej wyobrażałaś.

Codzienne obowiązki zaczynają Cię przerastać

Przy noworodku nawet proste czynności mogą stać się wyzwaniem. Samo zmęczenie nie musi więc świadczyć o zaburzeniu.

Niepokojące może być jednak poczucie, że praktycznie nie jesteś w stanie zadbać o siebie, zjeść, umyć się, podjąć najprostszej decyzji czy wykonać podstawowych codziennych czynności. WHO wskazuje, że depresja po porodzie może wpływać również na zdolność kobiety do dbania o własne podstawowe potrzeby.

Jeżeli funkcjonowanie z każdym dniem staje się trudniejsze zamiast łatwiejsze, konsultacji nie warto odkładać.

Drażliwość i złość również mogą być sygnałem przeciążenia

Trudności psychiczne po porodzie nie zawsze wyglądają jak stereotypowo rozumiany smutek. Czasami na pierwszy plan wysuwają się złość, rozdrażnienie, wybuchowość czy bardzo mała tolerancja na codzienne trudności.

Jeżeli reagujesz znacznie gwałtowniej niż wcześniej, czujesz ciągłe napięcie albo po wybuchach złości pojawia się silne poczucie winy, warto potraktować to jako informację, że potrzebujesz większego wsparcia. Drażliwość i łatwe wpadanie w złość mogą występować obok innych objawów depresyjnych.

Nie musisz czekać, aż będzie „naprawdę źle”

Do psychologa można zgłosić się także wcześniej. Konsultacja nie jest zarezerwowana wyłącznie dla osób z rozpoznaną depresją.

Może być pomocna, kiedy trudno odnaleźć się w nowej roli, pojawia się konflikt między własnymi potrzebami a oczekiwaniami otoczenia, zmienia się relacja z partnerem, brakuje wsparcia rodziny albo po porodzie wracają wcześniejsze trudności emocjonalne.

Osoby szukające lokalnej pomocy mogą zacząć od konsultacji dotyczącej takich problemów jak depresja poporodowa – psycholog w Poznaniu. Pierwsze spotkanie może służyć przede wszystkim omówieniu tego, co dzieje się obecnie, i ustaleniu, jaka forma wsparcia będzie odpowiednia.

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

Szczególnej uwagi wymagają myśli o zrobieniu krzywdy sobie lub dziecku, silne poczucie zagrożenia, znaczna dezorientacja, utrata kontaktu z rzeczywistością, omamy czy nietypowe przekonania. Takie objawy wymagają pilnej oceny medycznej, ponieważ po porodzie – choć rzadko – mogą występować także ciężkie zaburzenia psychiczne. WHO podkreśla, że w ciężkich stanach poporodowych należy brać pod uwagę ryzyko samobójstwa oraz zagrożenie związane z psychozą.

W sytuacji bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia nie należy czekać na planową wizytę u psychologa, lecz skorzystać z natychmiastowej pomocy medycznej.

Szukanie wsparcia po porodzie nie wymaga diagnozy

Okres po narodzinach dziecka jest ogromną zmianą – fizyczną, emocjonalną, społeczną i rodzinną. Trudności mogą pojawić się od razu albo dopiero wtedy, gdy mijają pierwsze tygodnie i początkowa mobilizacja.

Nie trzeba mieć pewności, że występuje depresja poporodowa, aby zgłosić się do psychologa. Wystarczy poczucie, że emocje są zbyt intensywne, utrzymują się zbyt długo albo zaczynają wpływać na codzienne życie. Wczesne szukanie pomocy daje możliwość przyjrzenia się sytuacji, nazwania tego, co się dzieje, oraz dobrania odpowiedniego rodzaju wsparcia. Zaburzenia depresyjne i lękowe w okresie okołoporodowym można leczyć, a profesjonalna pomoc może mieć znaczenie zarówno dla samopoczucia kobiety, jak i funkcjonowania całej rodziny.